Waarom behandelen

Onderhoud van het gebit door een paardentandarts is nodig om het gebrek aan slijtage te compenseren en de balans van het gebit te optimaliseren.

Zoals de meeste paardeneigenaren wel weten, heeft de evolutie van de paardachtigen (equidae) zich voornamelijk afgespeeld op savannes en graslanden, waar ze ongeveer 18 uur per dag bezig waren met het grazen van taaie planten- en grassoorten.

Het kauwsysteem van het paard heeft zich dus ontwikkeld voor een continue opname van kleine beetjes zeer vezelrijk voedsel, lopend en met het hoofd aan de grond.

Om het slijtageproces van het continue grijpen, afbijten en malen te compenseren, komen de tanden gedurende hun leven door. De eruptiesnelheid is ongeveer 2-5 mm per jaar.

De problemen ontstaan door de manier waarop we onze paarden houden. De grassen in onze weilanden en in het hooi zijn niet taai genoeg, en het grootste deel van onze paarden zullen niet 18 uur per dag grazen. Het gebrek aan graastijd wordt gecompenseerd door het bijvoeren van relatief zacht voedsel, zoals grashooi en brokken.

De meeste paarden worden drie keer per dag gevoerd en krijgen hierdoor in een korte periode veel voer, waar ze weinig voor hoeven te doen. In vele gevallen hebben paarden een voerbak, die niet op de grond, maar op een verhoging staat. Soms is deze zelfs opgehangen tot op borsthoogte.

Dit alles zorgt ervoor dat paardentanden minder snel en anders slijten dan in de natuur. Als tanden niet op de juiste manier op elkaar komen tijdens het grijpen en malen, kunnen ze scheef afslijten en voor een verstoorde balans in de paardenmond zorgen.

Een verstoorde balans zal zichzelf niet corrigeren en door de continue doorbraak van de tanden eigenlijk alleen maar erger worden. Dit beïnvloedt twee dingen: de gezondheid en levensduur, maar ook de rijvaardigheid van het paard.

Gezondheid en levensduur

Bij een disbalans in het gebit wordt voedsel steeds minder effectief gemaald. Dit beïnvloedt de verdere spijsvertering en zit zal uiteindelijk invloed hebben op de opnamen van voedingsstoffen, werking van de organen en dus de gezondheid van het paard.

Ook heeft een onregelmatige slijtage van het gebit invloed op de levensduur van de maaltanden. Dit hangt weer samen met de levensduur van het paard: Zonder effectieve maalkiezen kan een paard immers niet overleven!

De Rijvaardigheid

Om de invloed van het gebit op de rijvaardigheid te kunnen snappen, moet je eerst iets weten over de mechanica van het paardengebit.

Heel simpel gezegd, werkt het als volgt:
Een paard heeft een onder- en een bovenkaak. De onderkaak is verbonden met de bovenkaak door middel van het TM gewricht (Temporo Mandibulair, nr. 5 in de afbeelding).

Dit gewricht is erg bijzonder, het staat namelijk toe dat de onderkaak een verschillend aantal bewegingen kan maken: Naar voor en naar achter, en zijwaarts.

Naar voor en naar achter: Als een paard zijn hoofd laat zakken, schuift de onderkaak naar voren ten opzichte van de bovenkaak. Als een paard zijn hoofd optilt, schuift de onderkaak juist naar achteren.

Zijwaarts: Als een paard zijn hoofd naar links of rechts buigt, heeft de onderkaak de mogelijkheid om zijwaarts ten opzichte van de bovenkaak te bewegen.

Deze bewegingen hebben alles met de rijvaardigheid te maken. Sterker nog: zonder deze bewegingen zal zelfs het beste paard niet 100% kunnen laten zien wat hij in zijn mars heeft!

Als een paard verzameld en met een ontspannen afgebogen hoofd loopt, moet de onderkaak naar voren kunnen schuiven. Als een paard naar links of naar rechts wordt gestuurd, moet de zijwaartse beweging van de onderkaak kunnen plaats vinden.

Maar wanneer de onderkaak als het ware ‘op slot’  zit door een disbalans in het gebit, kan een paard fysiek gezien de gevraagde beweging niet maken.

Wordt een paard toch in deze beweging gedwongen, dan ontstaat er zoveel druk op het TM gewricht dat het pijnlijk aanvoelt voor een paard. Je krijgt dan klachten als, schudden met het hoofd, problemen met nageven, verzamelen en/of gangenwisselingen.

Vaak voelt het aan alsof het paard onder het bit uit willen komen en zijn rug niet optimaal activeert. Klik hier voor een lijst met rij technische problemen die gerelateerd kunnen zijn aan een disbalans in het gebit.